008

نازارباەۆقا اشىق حات

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى

 ن.ءا. نازارباەۆقا

كوشىرمەسى: قر پرەمەر-ءمينيسترى

  ك.ق. ماسىموۆكە

قر سەناتىنىڭ سپيكەرى

ق.ك. توقاەۆقا

قر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ سپيكەرى

ب.س. ىزمۇحامەدوۆكە

بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەرگە، مينيسترلەرگە،

سەنات جانە ءماسليحات دەپۋتاتتارىنا،

باق، قازاقستان ازاماتتارىنا!

 

قۇرمەتتى  نۇرسۇلتان ءابىشۇلى!

 

وزىڭىزگە ءمالىم، «نۇر وتان»، «اق جول»، «ازات»، جسدپ پارتيالارى، «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق، «قازەنەرجي» قاۋىمداستىعى، «اتامەكەن» ۇقپ، قازاقستان حالىقتارى اسسامبلەياسى، قر ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى، جازۋشىلار وداعى، حالىقارالىق ادام ينستيتۋتى (ينستيتۋت), «الاش» عزو، قارجىگەرلەر، تاۋەلسىز كىسىپكەرلەر، رەكتورلار قاۋىمداستىعى ت.ب. قوعامدىق ۇيىمدار قۇرعان ۇيىمداستىرۋ القاسى مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىم رەتىندە ەلىمىزدە ادام كاپيتالى مەن مادەنيەتتى دامىتۋ، جاڭايندۋستريالدى قوعامعا ءوتۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋدا.

جەردى شەتەلگە ساتۋ جانە جالعا بەرۋ تۋرالى 2015 جىلى قاراشادا قابىلدانعان زاڭ مەن ءبىلىم سالاسىنداعى ۇلتتىق مەملەكەتتىڭ ۇستانىمدارىنا كەرەعار قر بجعم كەزەكتى رەفورماسى، ەلدە وتكەن جىلى باستالعان ەكونوميكالىق داعدارىستى ساياسي-الەۋمەتتىك داعدارىسقا ۇلاستىرۋدا.

فرانتسيانىڭ مادەنيەت مينيسترلىگىمەن پاريج جانىندا اتتيلاعا مۋزەي جانە ەسكەرتكىش اشۋ (2012), بۇۇ-دا «قازاقستان-ماڭگى ەل» (نيۋ-يورك، 2014), يۋنەسكو-دا «قازاق حاندىعىنىڭ 550-جىلدىعىنا» حالىقارالىق كونفەرەنتسيا (پاريج، 2015) سياقتى ەلدىڭ يميدجدىك جوبالارى مەن قۇرامىندا 87 نوبەل لاۋرەاتتارى ىستەيتىن الەمدىك يننوۆاتسيالىق قور جانە الەمدەگى توپ-50 تەحنولوگيالىق كومپانيالارمەن بىرگە يننوۆاتسيالىق ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا تۇسىنگەنىمىز، ەلدەگى بارلىق داعدارىستاردىڭ سەبەبى وزىمىزدەن. ءبىز ونى پرەزيدەنت جولداۋلارى ورىندالۋىنىڭ 25%-دان اسپاۋى، يننوۆاتسيانىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسى 1%-عا جەتپەگەندىكتەن (شۆەيتساريادا 62%) ەكونوميكانىڭ ديۆەرسيفيكاتسيالانباۋى، شجوب ۇلەسىنىڭ 20%-عا جەتپەۋى (دامىعان ەلدەردە 50%-دان استام), كولەڭكەلى ەكونوميكا ۇلەسىنىڭ 40%-عا جەتۋى، اۋىلداعىلاردىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ باتىس ەلدەرىنەن 14-16 ەسە تومەن بولۋى ت.ب. كورەمىز.  

10.04.2016ج. № 1/627 قوعامدىق ۇيىمدار مەن زيالىلارمەن بىرىگىپ جازعان حاتتا جەردى ساتۋ جانە جالعا بەرۋ ماسەلەسى قارالعان ەدى. وسى ماسەلە بويىنشا ءوز ۇستانىمدارىن انىقتاماعان «اۋىل» جانە «بىرلىك» سياقتى ءولارا پارتيالاردى حالىق قولداماعاندىقتان تاراتۋ كەرەك. سەبەبى، جەردى ساتۋ – ول وتاندى ساتۋمەن بىردەي قىلمىس. ءبىز ونى ب.د. III-IVعع. تۇرىك تايپالارىن بيلەگەن توبا تايپاسىنىڭ قىتايعا جەرىن ساتىپ بودان بولعانىنان كورەمىز. سول توبالىقتاردىڭ باسشىلىعىمەن بوداندىق قابىلداعان تۇرىكتەر ءجۇز جىلدا ءتىلى، ءدىنى، دىلىنەن ايىرىلىپ قىتايعا اينالسا، يمپەرياعا قۇل بولعان توبالىقتاردىڭ ءتورت ۇرپاعىن ءبىر عاسىردان كەيىن ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ءبىر جەرگە جينايدى دا قىلىشپەن تۋراپ شاۋىپ، دەنەلەرىن حۋانحەگە اعىزىپ جىبەرەدى. بۇگىندە تۇرىك حالىقتارىنىڭ ىشىندە توبا تايپاسى ىزىمەن جوق جانە ولاردىڭ مولاسىن دا تاپپايسىڭ. ادامزات تاريحىندا ساتقاندىق كەشىرىلمەيتىن قىلمىس بولسا، ەلى مەن جەرىن ساتقانداردى تۇقىمىمەن جوق قىلىپ، تازارتىپ وتىرعان. تەك ادام عانا ەمەس، جابايى اڭدار دا ساتقىندىقتى كەشىرمەيدى!

ايداھاردىڭ اسقازانىندا جاتقان بۇگىنگى شىعىس تۇركىستان دا وسىدان ءۇش عاسىر بۇرىن ۇيعىر اعايىننىڭ ىشىنەن شىققان ساتقىندار قىتايعا جالعا جەر بەرىپ، ولاردان كوشە سىپىراتىن ت.ب. ارزان قول جۇمىسشىلاردى (ولاردىڭ ءبارى اسكەريلەر ەدى) كىرگىزدى. ونداعان جىلدان كەيىن كەلىمسەكتەردىڭ سانى بەلگىلى مولشەرگە جەتكەسىن شىعىس تۇركىستاندى ءبىر كۇندە جاۋلاپ الدى. بۇگىن سونداعى ەلۋ ميلليونداي ۇيعىر، قازاق، وزبەك ت.ب. تۇرىك حالىقتارى قاسيەتتى تۇركىستاندى ءوز اتىمەن اتاۋعا قورقاتىن قۇلعا اينالۋدا. ءبىزدىڭ «اسىل ارمانىمىز» وسى ما؟!

جوعارىداعى كورسەتىلگەن ەكونوميكالىق داعدارىس، جەر جانە ءبىلىم سالالارىنىڭ ماسەلەلەرىن قوعام الدىندا اشىق تالقىلاپ، ساياسي-الەۋمەتتىك داعدارىستىڭ الدىن-الىپ، ەكونوميكاداعى داعدارىستان شىعۋ جولدارىن انىقتاۋ ءۇشىن، پارلامەنت جانە ۇكىمەتپەن بىرگە ورتاق شەشىم قابىلداۋ ماقساتىندا قۇرىلاتىن ءۇش كوميسسياعا قوعامدىق ۇيىمدار اتىنان ءار سالاعا 15 ماماننان ۇسىنامىز ء(تىزىم نەگىزىنەن قول قويعاندار ىشىنەن الىنادى). بۇل كوميسسيا العاشقى وتىرىستارىن 04.05.2016 كۇنى ەكونوميكا، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە قر بجعم عيماراتتارىندا باستاپ، ماۋسىمنىڭ ورتاسىندا قابىلداعان ورتاق شەشىمدەرىن بارلىق باق-دا جاريالاۋ كەرەك.

ول ورتاق شەشىمدە جەردى شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى مەن شارۋا قوجالىقتارىنا ساتۋ نە جالعا بەرۋ، شەتەلگە نە شەتەلدىك ۇلەسى بار كومپانيالارعا جالعا بەرۋ، نە ساتۋعا تيىم سالۋ تۋرالى سوڭعى زاڭعا ءتيىستى وزگەرىس ەنگىزىلۋى قاجەت. سونىمەن قاتار، پەداگوگيكا زاڭدارىنا سۇيەنگەن ماڭگى ەلدىڭ – «ءبىر ءتىل، ءبىر ءدىن، ءبىر مورال، ءبىر مەملەكەت» ۇستانىمدارىنا نەگىزدەلگەن تاربيە، ءبىلىم جانە عىلىمدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى مەن «قازاقستاننىڭ جاڭا يندۋستريالدىق ستراتەگياسى» قابىلدانادى دەپ كۇتىلۋدە.

وسى كوميسسيالاردىڭ شەشىمدەرى بويىنشا قوعامداعى الەۋمەتتىك-ساياسي جانە ەكونوميكالىق داعدارىستاردىڭ سەبەپتەرى انىقتالىپ، پرەزيدەنت پەن قوعام الدىندا ۇكىمەت پەن جەكە مينيسترلەرگە سەنىم، قازاقستان زاڭدارىن بۇزعان شەتەلدىك كومپانيالارعا حالىقارالىق سانكتسيا قويۋ ت.ب. شەشىمدەر قابىلدانادى. وسى ماسەلەلەر بويىنشا ۇسىنىستار تومەندەگى ادرەسكە قابىلدانادى.

 قۇرمەتپەن، ۇيىمداستىرۋ القاسى اتىنان:

اكىم جانۇزاق – حالىقارالىق ادام ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى، قر ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ كورر.-مۇشەسى، ەۋروپا جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى;

سابدەن ورازالى – قازاقستان عالىمدار وداعىنىڭ توراعاسى، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى، ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، قر ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى;

اۋەزوۆ مۇرات –  م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى قوردىڭ توراعاسى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى، عالىم;

ەلەۋسىزوۆ مەلس – قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق وداعى مەن كاسىپورىندارى «تابيعات» قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى;

تۇياقباي جارماحان – جسدپ توراعاسى، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى;

عابجالەلوۆ حايرۋللا – «الاش» تاريحي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى، الەۋمەتتىك عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، كونكورد اكادەمياسىنىڭ (فرانتسيا) قۇرمەتتى اكادەميگى، قر مادەنيەت قايراتكەرى، قر العاشقى ۆاليۋتاسى-تەڭگەنىڭ اۆتورى;

توقاشباەۆ مارات – «پرەزيدەنت جانە حالىق» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى، قر پعا اكادەميگى، پروفەسسور;

يسا قازىبەك  –  “قازاق ءۇنى” گازەتى پرەزيدەنتى، اقىن، حالىقارالىق الاش سىيلىعى لاۋرەاتى، حالىقارالىق سەرگەي ەسەنين اتىنداعى سىيلىق – “التىن كۇز” وردەنى يەگەرى.

نۇرىپباەۆ ماقسات – «انتيگەپتيل» قوزعالىسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى;

جۇمالى راسۋل – ساياساتتانۋشى، ديپلومات;

جاكەەۆ عابيدەن – ع.م.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قوردىڭ توراعاسى;

اباعان مۇقتارحان – كەنەسارى حان قوعامدىق قورىنىڭ توراعاسى;

 

قازاقستان زيالىلارى مەن قوعامدىق ۇيىمدارى اتىنان:                                                                                                           

اۋعان سوعىسى ارداگەرلەر قاۋىمداستىعى;

قازاقستاننىڭ گەنەرالدار قاۋىمداستىعى;

قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعى;

قازاقستان كومپوزيتورلار وداعى ت.ب.، 12 رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىقتار مەن وداقتار قولدادى;

 

نۇرپەيسوۆ ءابدىجامىل – جازۋشى،  قسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى;

قيراباەۆ سەرىك – فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قر ۇعا اكادەميگى;

قايداروۆ ابۋعالي – فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قر ۇعا اكادەميگى;

ايتباەۆ ومىرزاق – فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قر ۇعا اكادەميگى، حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ توراعاسى;

قالماتاەۆ مۇرات – گەنەرال-مايور، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى;

مىرزاحمەتوۆ مەكەمتاس – قر ۇعا اكادەميگى، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى;

وتەلباەۆ مۇحتارباي – فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى،  پروفەسسور، قۇا اكادەميگى، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى;

ەلەمەسوۆ كوپماعامبەت – اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، اكادەميك;

ەلەشەۆ راحىمجان – اۋىل شارۋاشىلىق عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، اكادەميك;

عابباسوۆ سوۆەت-حان – مەديتسينا جانە پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، ماحامبەت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، حالىقارالىق  م.نوسترادامۋس اتىنداعى اكادەميانىڭ اكادەميگى;

قابىشۇلى عابباس – جازۋشى، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى; 

راقىشەۆ بايان – قر عالىمدار وداعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى، قر ۇعااكادەميگى، قازۇتۋ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى;

ءجۇمادىلوۆ قابدەش – قازاقستان حالىق جازۋشىسى، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى;

يسابەكوۆ دۋلات – «مادەنيەت» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى، جازۋشى-دراماتۋرگ، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى;

سماتاەۆ سوفى – جازۋشى، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ  لاۋرەاتى;

مەدەتبەك تەمىرحان – اقىن، قۇ مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى;

ەسداۋلەت ۇلىقبەك – اقىن، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، «جۇلدىز» جورنالىنىڭ باس رەداكتورى;

ەلۋباي سماعۇل – جازۋشى، پەن-كلۋبىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى;

ارالباي نۇعمان – بيول. عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، «جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى جانە ينوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار» عزي ديرەكتورى;

كاپەكوۆا گۋلنار – قازاقستان عالىمدار وداعىنىڭ الماتى وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ ديرەكتورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور;

نەسيپباەۆا كاليا – تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور;

بۋرباەۆا گاليا – عالىم، قوعام قايراتكەرى;

باتتالوۆا زاۋرەش – «قازاقستاندا پارلامەنتاريزمدى دامىتۋ قورى» قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى;

قۇلكەنوۆ مەرەكە – جازۋشى، قوعام قايراتكەرى;

قويشىباەۆ بەيبىت– تاريح عىلىمىنىڭ كانديداتى، «ادىلەت» تاريحي- اعارتۋ قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى;

سارسەنباي رىسبەك  – «جاس الاش» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى، قوعام قايراتكەرى;

باپي ەرمۇرات – «دات» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى، قوعام قايراتكەرى;

ايعاليۇلى ە. – «قازاقستان-زامان» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى;

قالىباي  جارىلقاپ – «جۇلدىزدار وتباسى-اڭىز ادام» جۋرنالىنىڭ باس  رەداكتورى;

سارىم ايدوس –  التىنبەك سارسەنبايۇلى اتىنداعى قوردىڭ جەتەكشىسى، قازاق ۇلتتىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى;

شىمشىقوۆ جانكەلدى  استانا قالالىق «تاۋەلسىزدىكتى قورعاۋ» حدق  ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى;

جانداربەك زىكىريا – تاريح عىلىمىنىڭ كانديداتى، احمەت ياسساۋي اتىنداعى حالىقارالىق تۇركىستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى;

زەينۋللين امانجول – اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، «دالا» ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى;

قاناتباەۆ سەرىك – ۆەتەريناريا عىلىمىنىڭ دوكتورى;

تاجيەۆ قادىرباي – اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، عىلىمي جەتەكشى;

امانجولوۆ قىدىرباي –اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمىنىڭ دوكتورى، عىلىمي جەتەكشى;

ايىپۇلى راحىم – جسدپ پرەزيديۋم مۇشەسى، قوعام قايراتكەرى;

قالىباي ماقسوت – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ەرەكشە ەڭبەگى سىڭىرگەن زەينەتكەر;

ساگيدۋللاەۆا ايمان – ۇستاز، قوعام قايراتكەرى;                                     
قوجابەرگەنوۆ وسەرباي – اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى;    

بابامۇرات داۋرەن –  «بولاشاق» جاستار قوزعالىسىنىڭ ليدەرى;

ەرعاليەۆا بارەتتا – قازاقستاننىڭ «دەموكراتيا جانە قۇقىق» حالىقارالىق تاريحي

-قۇقىق ورتالىعىنىڭ ءتورايىمى;

كەنەباي جۇماش – اقىن، قوعام قايراتكەرى، حالىقارالىق يۋنەسكو سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى;

قوسانوۆ ءامىرجان –قوعام قايراتكەرى، تاۋەلسىز ساياساتكەر;
اليباەۆ اليك – ەكونوميست، بسدپ پرەزيديۋم مۇشەسى;
كەنجەباي مىرزان
– اقىن، قر مادەنيەت قايراتكەرى

تورەحانوۆ ەرنست –  جازۋشى، قوعام قايراتكەرى;
مۇقانعاليەۆ ەرمەك – عالىم، قوعام قايراتكەرى;

ماماي  جانبولات – جۋرناليست، قوعام قايراتكەرى;

قاپتاعاي ق. –  «حالىق دابىلى» قوزعالىسىنىڭ توراعاسى;

قۋات  داۋرەن «اباي.kz» اقپاراتتىق پورتالىنىڭ جەتەكشىسى;

سادۋۇلى ب. – «جەلتوقسان اقيقاتى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى;

ءازىمباي عالي – ساياساتتانۋشى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى;

بەيسەباي تەگى رۋزا – قوعام قايراتكەرى;

مۇقتاي قۋانىش – اقىن;

زايتوۆ رينات – ايتىس اقىنى;

مۇقانوۆ داۋرەن – اۋدارماشى، ادەبيەتتانۋشى;

كوشىم دوس -“ۇلت تاعدىرى” قوزعالىسىنىڭ توراعاسى;

نۇر-احمەت دوس -“ۇلت پاتريوتتارى”قوزعالىسىنىڭ توراعاسى;

تايجان مۇقتار –  بولاتحان تايجان اتىنداعى قوردىڭ پرەزيدەنتى;

بوتەەۆ مارات – «اللاجار-قولداۋ» قوعامدىق قورىنىڭ توراعاسى;

تالىمۇلى ك. – تالعار اۋداندىق مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى;

اشۋۇلى  ج. – قازاقستان ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعاندار قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى;

مۇحتاربەك س. – جۋرناليست، قوعام قايراتكەرى;

قانافيا نازاربەك – فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى;

ۋاتقان مارات – جۋرناليست;  

قىستاۋباەۆ گەرويحان – قوعام قايراتكەرى; 

اقجىگىت ومىرزاق– تاۋەلسىز جۋرناليست;

بەركىمباي ارداق – جورناليست، زەرتتەۋشى;

كارىپجان امانعازى – اقىن;

قۇتتى كەۋىمىلجاي – قوعام بەلسەندىسى;
مەرگەنباي ساعيدوللا – قوعام بەلسەندىسى;

توقاي بىرلىك – جۋرناليست;

ايتمىرزا قۇرمانعازى – جەلتوقسانشى;

جانىسباي تالعات – ساياساتتانۋشى;

اعىباەۆ بەرىك – ساياساتتانۋشى;

ەرمەكقاليەۆ ايبار – ساياساتتانۋشى.

Abai.kz

پىكىرلەر

پىكىر