قازاقستان قىسقى ازيا ويىندارىن ءوز تاريحىندا ەكىنشى مارتە ۇيىمداستىرماق. 2029 جىلى ءدۇبىرلى دودا الماتىدا وتەدى. بۇل تۋرالى ازيانىڭ وليمپيادالىق كەڭەسى رەسمي مالىمدەدى. قابىلداۋشى قالا جونىندەگى كەلىسىمشارتقا 5 اقپاندا يتاليانىڭ ميلان قالاسىندا قول قويىلماق.
اتالعان شەشىم قوعامدا ءبىرقاتار ساۋال تۋىنداتتى. قازاقستان بۇل دودانى وتكىزۋگە قانشالىقتى دايىن؟ ونىڭ ەل ەكونوميكاسى مەن سپورت سالاسىنا بەرەر ناقتى پايداسى قانداي؟ وسى سۇراقتارعا جاۋاپ الۋ ءۇشىن Dalanews.kz رەداكسياسى سپورت ساراپشىسى راۋان وقاس پەن ەكونوميست، R-Finance ساراپشىسى ارمان بايعانوۆتىڭ پىكىرىنە جۇگىندى.
قابىلداۋشى ەل نەگە اۋىستى؟
باستاپقىدا قىسقى ازيا ويىندارى ساۋد ارابياسىندا ءوتۋى ءتيىس بولعان. بۇل ەل 2022 جىلى جارىستى قابىلداۋ قۇقىعىن يەلەنگەن. الايدا بيىل قاڭتار ايىندا ساۋد ارابياسىنىڭ وليمپيادالىق كوميتەتى جارىستى وتكىزۋدەن باس تارتتى. وسىدان كەيىن ۇيىمداستىرۋشى ەلدى اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
Xinhua اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنشە، جاڭا قابىلداۋشى قالا رەتىندە الماتى تاڭدالعان. ايتا كەتەيىك، قازاقستان بۇعان دەيىن دە قىسقى ازيا ويىندارىن قابىلداعان.
سپورت ساراپشىسى نە دەيدى؟
سپورت ساراپشىسى راۋان وقاستىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان قىسقى ازيا ويىندارىن وتكىزۋگە ينفراقۇرىلىم تۇرعىسىنان دايىن.
“ءبىز 2011 جىلى ازيا ويىندارىن، 2017 جىلى قىسقى ۋنيۆەرسيادانى دا وتكىزدىك. سوندىقتان تاجىريبەمىز دە، نەگىزگى سپورت نىساندارىمىز دا بار. ەلىمىزدەگى سپورتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ باسىم بولىگى حالىقارالىق تالاپتارعا ساي. ءبىز وزىق ۇلگىدەگى كەشەندەردى سالىپ، وعان قىرۋار قارجى جۇمسادىق. سوندىقتان بۇل جولى ازيا ويىندارىن وتكىزۋگە اسا كوپ قاراجات قاجەت بولا قويمايدى”، - دەيدى ول.
ونىڭ سوزىنشە، قىسقى ازيا ويىندارى وليمپيادا دەڭگەيىندەگى جارىسقا جاتپايدى، سوندىقتان قازاقستاننىڭ بۇل دودانى وتكىزۋگە الەۋەتى جەتكىلىكتى.
“الايدا “بۇل جارىس بىزگە كەرەك پە؟” دەگەن سۇراق تۋىندايدى. ول ءبىزدىڭ ابىرويىمىزدى قانشالىقتى ارتتىرادى، ەلگە قانشالىقتى پايداسى بار؟ وسى ماسەلەلەرگە ناقتى جاۋاپ بەرۋ قاجەت”، - دەيدى راۋان وقاس.
ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، حالىقارالىق دودا سپورتتىڭ دامۋىنا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە اسەر ەتۋى مۇمكىن، الايدا ونى اسا قاجەت جوبا دەپ باعالاۋ قيىن.
“بۇعان دەيىن قىسقى ازيا ويىندارى مەن قىسقى ۋنيۆەرسيادانى وتكىزدىك. ءبىراق سپورتتاعى جاعدايىمىز تۇبەگەيلى جاقساردى دەپ ايتا المايمىز. وليمپيادا ويىندارىنان دا تۇراقتى تۇردە جۇلدە الىپ جۇرگەن جوقپىز. ءبىر جارىستى ءبىر رەت وتكىزۋگە بولادى، ال ونى قايتا وتكىزۋدىڭ قانداي پايداسى بار؟ شىنى كەرەك، مۇنداي شەشىمگە نە سەبەپ بولعانىن تۇسىنە المادىم. قورىتا ايتقاندا، قىسقى ازيا ويىندارى بىزگە اسا قاجەت دۇنيە ەمەس دەپ ويلايمىن”، - دەپ قورىتىندىلادى ول.
ەكونوميست پىكىرى
ساراپشى ارمان بايعانوۆتىڭ پىكىرىنشە، قىسقى ازيا ويىندارىن وتكىزۋ بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە قارجىلاي شىعىندى قاجەت ەتەدى. الايدا ەلىمىزدە بۇرىن سالىنعان سپورتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ بار ەكەنىن ەسكەرسەك، كەي نىسانداردى قايتا پايدالانۋعا مۇمكىندىك بار. وسى تۇرعىدا جارىستى وتكىزۋ شىعىنى ازايۋى مۇمكىن.
“بۇعان دەيىن بوي كوتەرگەن نىسانداردى ءتيىمدى پايدالانىپ، از عانا تولىقتىرۋلارمەن شەكتەلسەك، جارىستى وتكىزۋگە بولادى. ەگەر بارلىعىن قايتادان نولدەن باستاپ سالۋ قاجەت بولسا، بۇل بيۋدجەتكە ايتارلىقتاي سالماق ءتۇسىرىپ، ءوزىن-وزى اقتاماۋى مۇمكىن”، - دەيدى ەكونوميست.
ايتۋىنشا، مۇنداي ءىرى سپورتتىق ءىس-شارالاردىڭ ەكونوميكالىق ەمەس، كوبىنە يميدجدىك ءمانى جوعارى. كوپتەگەن ەل قىسقى حالىقارالىق جارىستاردى وتكىزۋگە ۇمتىلادى. سەبەبى بۇل تۋريستەر اعىنىن ارتتىرىپ، ەلدىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بەدەلىن كۇشەيتەدى. وسى تۇستا ساراپشى الماتى قالاسى مەن وعان ىرگەلەس تاۋلى وڭىرلەردىڭ تۋريستىك الەۋەتىن دە اتاپ ءوتتى.
“جالپى، كەز كەلگەن حالىقارالىق سپورتتىق جارىس حالىقتاردى جاقىنداستىرىپ، ەلدىڭ تانىمالدىعىن ارتتىرادى. الماتى - تۋريستىك الەۋەتى جوعارى قالا. بۇل ءقوناقۇي بيزنەسىنە، قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا جانە شاعىن كاسىپكەرلىككە سەرپىن بەرۋى مۇمكىن. ءبىراق تاجىريبە كورسەتكەندەي، مۇنداي جارىستار ءاردايىم ءوزىن تولىق اقتاي بەرمەيدى”، - دەيدى ارمان بايعانوۆ.
ساراپشى ەكونوميكالىق تۇرعىدان الدەقايدا قۋاتتى مەملەكەتتەردىڭ ءوزى كەيدە وسىنداي ءىرى جارىستاردى وتكىزۋدەن باس تارتىپ جاتاتىنىن ەسكە سالدى. سەبەبى بۇل بيۋدجەتكە ايتارلىقتاي سالماق ءتۇسىرۋى مۇمكىن.
“ەگەر جۇمسالعان قاراجاتتىڭ كەم دەگەندە ءبىر بولىگى سالىق تۇسىمدەرى نەمەسە ۇزاق مەرزىمدى ەكونوميكالىق پايدا ارقىلى قايتارىلسا، وندا مۇنداي جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. ەڭ باستىسى — جان-جاقتى تالداۋ جاساۋ. ياعني، قانشا قارجى جۇمسالاتىنىن جانە سول شىعىننىڭ قانشاسى كەيىن سالىق تۇسىمدەرى، تۋريزم مەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ دامۋى ارقىلى بيۋدجەتكە قايتىپ كەلەتىنى ەسەپتەلۋى ءتيىس. سونداي-اق سالىنعان ينفراقۇرىلىم جارىستان كەيىن قالاي پايدالانىلاتىنى دا ماڭىزدى”، - دەيدى ول.
ارمان بايعانوۆ قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ سپورتتىق تۇرعىدا وڭ اسەرى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن دە جوققا شىعارمايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جارىستار قىسقى سپورت تۇرلەرىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرىپ، سالىنعان ينفراقۇرىلىم وتاندىق سپورتشىلاردى دايارلاۋعا ۇزاق ۋاقىت بويى قىزمەت ەتە الادى.
