Qazaqstan Qysqy Azıa oıyndaryn óz tarıhynda ekinshi márte uıymdastyrmaq. 2029 jyly dúbirli doda Almatyda ótedi. Bul týraly Azıanyń Olımpıadalyq keńesi resmı málimdedi. Qabyldaýshy qala jónindegi kelisimshartqa 5 aqpanda Italıanyń Mılan qalasynda qol qoıylmaq.
Atalǵan sheshim qoǵamda birqatar saýal týyndatty. Qazaqstan bul dodany ótkizýge qanshalyqty daıyn? Onyń el ekonomıkasy men sport salasyna berer naqty paıdasy qandaı? Osy suraqtarǵa jaýap alý úshin Dalanews.kz redaksıasy sport sarapshysy Raýan Oqas pen ekonomıs, R-Finance sarapshysy Arman Baıǵanovtyń pikirine júgindi.
Qabyldaýshy el nege aýysty?
Bastapqyda Qysqy Azıa oıyndary Saýd Arabıasynda ótýi tıis bolǵan. Bul el 2022 jyly jarysty qabyldaý quqyǵyn ıelengen. Alaıda bıyl qańtar aıynda Saýd Arabıasynyń Olımpıadalyq komıteti jarysty ótkizýden bas tartty. Osydan keıin uıymdastyrýshy eldi aýystyrý týraly sheshim qabyldandy.
Xinhua agenttiginiń málimetinshe, jańa qabyldaýshy qala retinde Almaty tańdalǵan. Aıta keteıik, Qazaqstan buǵan deıin de Qysqy Azıa oıyndaryn qabyldaǵan.
Sport sarapshysy ne deıdi?
Sport sarapshysy Raýan Oqastyń aıtýynsha, Qazaqstan Qysqy Azıa oıyndaryn ótkizýge ınfraqurylym turǵysynan daıyn.
“Biz 2011 jyly Azıa oıyndaryn, 2017 jyly Qysqy Ýnıversıadany da ótkizdik. Sondyqtan tájirıbemiz de, negizgi sport nysandarymyz da bar. Elimizdegi sporttyq ınfraqurylymnyń basym bóligi halyqaralyq talaptarǵa saı. Biz ozyq úlgidegi keshenderdi salyp, oǵan qyrýar qarjy jumsadyq. Sondyqtan bul joly Azıa oıyndaryn ótkizýge asa kóp qarajat qajet bola qoımaıdy”, - deıdi ol.
Onyń sózinshe, Qysqy Azıa oıyndary Olımpıada deńgeıindegi jarysqa jatpaıdy, sondyqtan Qazaqstannyń bul dodany ótkizýge áleýeti jetkilikti.
“Alaıda “bul jarys bizge kerek pe?” degen suraq týyndaıdy. Ol bizdiń abyroıymyzdy qanshalyqty arttyrady, elge qanshalyqty paıdasy bar? Osy máselelerge naqty jaýap berý qajet”, - deıdi Raýan Oqas.
Sarapshynyń pikirinshe, halyqaralyq doda sporttyń damýyna belgili bir deńgeıde áser etýi múmkin, alaıda ony asa qajet joba dep baǵalaý qıyn.
“Buǵan deıin Qysqy Azıa oıyndary men Qysqy Ýnıversıadany ótkizdik. Biraq sporttaǵy jaǵdaıymyz túbegeıli jaqsardy dep aıta almaımyz. Olımpıada oıyndarynan da turaqty túrde júlde alyp júrgen joqpyz. Bir jarysty bir ret ótkizýge bolady, al ony qaıta ótkizýdiń qandaı paıdasy bar? Shyny kerek, mundaı sheshimge ne sebep bolǵanyn túsine almadym. Qoryta aıtqanda, Qysqy Azıa oıyndary bizge asa qajet dúnıe emes dep oılaımyn”, - dep qorytyndylady ol.
Ekonomıs pikiri
Sarapshy Arman Baıǵanovtyń pikirinshe, Qysqy Azıa oıyndaryn ótkizý belgili bir deńgeıde qarjylaı shyǵyndy qajet etedi. Alaıda elimizde buryn salynǵan sporttyq ınfraqurylymnyń bar ekenin eskersek, keı nysandardy qaıta paıdalanýǵa múmkindik bar. Osy turǵyda jarysty ótkizý shyǵyny azaıýy múmkin.
“Buǵan deıin boı kótergen nysandardy tıimdi paıdalanyp, az ǵana tolyqtyrýlarmen shektelsek, jarysty ótkizýge bolady. Eger barlyǵyn qaıtadan nólden bastap salý qajet bolsa, bul búdjetke aıtarlyqtaı salmaq túsirip, ózin-ózi aqtamaýy múmkin”, - deıdi ekonomıs.
Aıtýynsha, mundaı iri sporttyq is-sharalardyń ekonomıkalyq emes, kóbine ımıjdik máni joǵary. Kóptegen el qysqy halyqaralyq jarystardy ótkizýge umtylady. Sebebi bul týrıser aǵynyn arttyryp, eldiń halyqaralyq deńgeıdegi bedelin kúsheıtedi. Osy tusta sarapshy Almaty qalasy men oǵan irgeles taýly óńirlerdiń týrısik áleýetin de atap ótti.
“Jalpy, kez kelgen halyqaralyq sporttyq jarys halyqtardy jaqyndastyryp, eldiń tanymaldyǵyn arttyrady. Almaty - týrısik áleýeti joǵary qala. Bul qonaqúı bıznesine, qyzmet kórsetý salasyna jáne shaǵyn kásipkerlikke serpin berýi múmkin. Biraq tájirıbe kórsetkendeı, mundaı jarystar árdaıym ózin tolyq aqtaı bermeıdi”, - deıdi Arman Baıǵanov.
Sarapshy ekonomıkalyq turǵydan áldeqaıda qýatty memleketterdiń ózi keıde osyndaı iri jarystardy ótkizýden bas tartyp jatatynyn eske saldy. Sebebi bul búdjetke aıtarlyqtaı salmaq túsirýi múmkin.
“Eger jumsalǵan qarajattyń kem degende bir bóligi salyq túsimderi nemese uzaq merzimdi ekonomıkalyq paıda arqyly qaıtarylsa, onda mundaı jobany júzege asyrýǵa bolady. Eń bastysy — jan-jaqty taldaý jasaý. Iaǵnı, qansha qarjy jumsalatynyn jáne sol shyǵynnyń qanshasy keıin salyq túsimderi, týrızm men qyzmet kórsetý salasynyń damýy arqyly búdjetke qaıtyp keletini eseptelýi tıis. Sondaı-aq salynǵan ınfraqurylym jarystan keıin qalaı paıdalanylatyny da mańyzdy”, - deıdi ol.
Arman Baıǵanov Qysqy Azıa oıyndarynyń sporttyq turǵyda oń áseri bolýy múmkin ekenin de joqqa shyǵarmaıdy. Onyń aıtýynsha, mundaı jarystar qysqy sport túrleriniń damýyna serpin berip, salynǵan ınfraqurylym otandyq sportshylardy daıarlaýǵa uzaq ýaqyt boıy qyzmet ete alady.
