2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда зардап шеккендер бар жол-көлік оқиғаларының 24%-ы арнайы есепке «жасырылған» ретінде тіркелген, деп хабарлайды Dalanews.kz.
Яғни әр төртінші апат бойынша полиция арнайы статистикалық есепке қою шараларын уақытында жүргізбеген. Бұл дерек қоғамда алаңдаушылық туғызды. Алайда мәселе тереңірек талдауды қажет етеді.
Былтыр ел бойынша зардап шеккендер бар 36,1 мың ЖКО тіркелген. Бұл – соңғы кемінде 11 жылдағы ең жоғары көрсеткіш. Сонымен бірге оң сальдо емес, «жасырылған» істердің үлесі де назар аудартты. Бірақ сарапшылардың айтуынша, бұл міндетті түрде апаттардың жаппай тіркелмей қалуын білдірмейді.
Мұнда екі түрлі есеп бар: жалпы және арнайы. Жалпы есепте барлық әкімшілік және қылмыстық құқықбұзушылықтар тіркеледі. Ал арнайы есеп тек адам қаза тапқан немесе жарақат алған жол апаттарына қатысты жүргізіледі. «Жасырылды» деп танылған жағдайлар – оқиға мүлде тіркелмеген деген сөз емес, тек арнайы карточкалар толтырылмағанын білдіреді.
Аймақтар арасындағы айырмашылық та үлкен. Қарағанды және Түркістан облыстарында «жасырылған» апаттар үлесі 80-90%-ға жуықтаған. Ал тоғыз өңірде бұл көрсеткіш 10%-ға да жетпейді. Мұндай алшақтық, ең алдымен, тексеру және салыстыру жұмыстарының қарқынына байланысты.
2024 жылы жол апаттарындағы «жараланған тұлға» ұғымына қатысты нұсқаулыққа өзгерістер енгізілді. Бұған дейін жарақат фактісі міндетті түрде сот-медициналық сараптамамен расталуы тиіс болса, енді медициналық ұйым қойған диагноз да негіз болып саналады. Яғни есепке алу критерийі кеңейді. Бұл 2024 жылы көрсеткіштердің екі есеге жуық өсуіне әсер етті.
2025 жылы да өсім жалғасты. Алайда ресми органдар мұны апаттардың күрт көбеюімен емес, есепке алу жүйесінің жетілдірілуімен және полиция мен құқықтық статистика органдары арасындағы үйлестірудің күшеюімен байланыстырады. Соңғы екі жылда жараланғандар санының өсімі ЖКО санының өсімімен қатар жүріп отыр, ал қаза тапқандар саны айтарлықтай өзгермеген.
Сарапшылардың пікірінше, қазіргі көрсеткіштер жолдағы ахуалдың күрт нашарлағанын емес, керісінше, бұрын есепке толық алынбаған деректердің жүйеленгенін аңғартады. Яғни мәселе көбіне статистиканың «тазартылуы» мен есеп жүргізудің қатаюында.
Сонымен, 24% деген цифр қоғамды дүрліктіргенімен, ол жаппай апаттарды жасыру фактісін емес, арнайы есеп жүргізудегі олқылықтарды және оларды анықтау жұмыстарының күшейгенін көрсетеді.
